Największe ćmy świata – Attacus atlas czy Coscinocera hercules?

Jedna z gablot z pawicami w Muzeum Motyli Władysławowo, po prawej Attacus atlas i Pawica gruszówka po lewej - zalatująca czasami do Polski

Dwie olbrzymie ćmy, dwa imponujące gatunki i jedno pytanie: który z nich ma największą powierzchnię skrzydeł na świecie? Attacus atlas z Azji Południowo-Wschodniej oraz Coscinocera hercules z Australii i Nowej Gwinei należą do największych motyli świata. Ich ogromne skrzydła sprawiają, że oba gatunki pojawiają się w zestawieniach przyrodniczych rekordów. Co ciekawe, źródła nie są całkowicie zgodne co do tego, któremu z nich należy przyznać pierwszeństwo. Florida Museum of Natural History określa Attacus atlas jako największego motyla pod względem powierzchni skrzydeł. Natomiast Guinness World Records przypisuje rekord samicy Coscinocera hercules, podając do 300 cm².

Attacus atlas – gigant z Azji

    
Attacus Atlas (od lewej) i Coscinocera hercules - pochodzą z kolekcji Muzeum Motyli we Władysławowie

Gąsienica Attacus atlas jest prawdziwym żarłokiem – intensywnie zjada liście, gromadząc zapasy energii potrzebne do późniejszego życia. Przed przepoczwarczeniem przędzie duży, jedwabisty kokon, w którym przeobraża się w dorosłego motyla. Dorosły atlas ma rozpiętość skrzydeł sięgającą około 27 cm, ale nie pobiera już żadnego pokarmu, ponieważ jego aparat gębowy jest zredukowany. Żyje zwykle zaledwie 4-5 dni, wykorzystując energię zgromadzoną jeszcze jako gąsienica. 

Coscinocera hercules – australijski rywal atlasa

Coscinocera hercules w naturalnym środowisku. Foto: Rainforest Rescue – australijska organizacja zajmująca się ochroną i odtwarzaniem tropikalnych lasów deszczowych

Gąsienica Coscinocera hercules to prawdziwy olbrzym – może osiągać nawet 14,5 cm długości, a przed przepoczwarczeniem buduje duży, jedwabisty kokon, w którym potrafi spędzić wiele miesięcy. Dorosła ćma nie ma funkcjonalnego aparatu gębowego, dlatego nie je ani nie pije, żyjąc wyłącznie dzięki zapasom energii zgromadzonym w stadium gąsienicy. Jej dorosłe życie trwa prawdopodobnie nie dłużej niż około tygodnia, a samce wykorzystują pierzaste czułki do wykrywania zapachu samic. Charakterystyczną cechą samców są również niezwykle długie, przypominające ogony zakończenia tylnych skrzydeł.

Największy motyl dzienny świata – Ornithoptera alexandrae

Wyobraź sobie motyla, którego rozłożone skrzydła mają niemal 30 centymetrów szerokości! To Ornithoptera alexandrae, czyli paź królowej Aleksandry – największy motyl dzienny świata. Samice tego niezwykłego gatunku osiągają rozpiętość skrzydeł około 27–28 cm.
Okaz przechowywany w londyńskim Natural History Museum mierzy aż 27,3 cm.

Co ciekawe, samica i samiec różnią się tak bardzo, że na pierwszy rzut oka można pomyśleć, że należą do dwóch różnych gatunków. Samica jest prawdziwym olbrzymem – ma szerokie, brązowe skrzydła ozdobione jasnymi plamami i może osiągać nawet 28 cm rozpiętości.
Samiec jest znacznie mniejszy, mierzy około 16–20 cm, ale nadrabia to wyglądem. Jego skrzydła mienią się efektownymi odcieniami błękitu i zieleni.

Ornithoptera alexandrae – największy motyl dzienny świata. Po lewej samica o rozpiętości skrzydeł do około 28 cm,
po prawej znacznie mniejszy, barwny samiec. Wizualizacja poglądowa przedstawiająca różnice w wielkości i ubarwieniu.

Tego niezwykłego motyla nie spotkamy jednak podczas spaceru po polskiej łące. Żyje wyłącznie na niewielkim obszarze Papui-Nowej Gwinei, wśród tropikalnych lasów. Jego gąsienice żywią się liśćmi określonych gatunków kokornaku (Aristolochia), a dorosłe motyle unoszą się nad bujną roślinnością.
Niestety, największy motyl dzienny świata jest jednocześnie gatunkiem zagrożonym wyginięciem. Wycinka lasów pod uprawy i plantacje sprawia, że jego naturalne środowisko stopniowo się kurczy.

Ornithoptera alexandrae – samica największego motyla dziennego świata. Porównanie z dłonią dorosłego człowieka i 30-centymetrową linijką pozwala wyobrazić sobie jej imponujące rozmiary.